Hiemside Kriten Bestjoer Boun Berjochten Boun Doelstellings Boun Kaderdagen Omrop Fryslân Eveneminten yn Fryslân Links Gasteskrift
Mingd Nijs Ambyld AG Skiednis projekt Ynfomap Dielgearkomsten Spyllist STAF ---- IFAT It boek Toaniel
Boun en Selskip 1844
weblog

DIGITALISEARRING ARGYF LEEUWARDER COURANT --- NEI IN OAR TOANIELBELIED? ---- DE SKIEDSKRIUWING OER IT BOUN EN DE KRITEN ---- DE TAKOMST FAN IT BOUN EN DE KRITEN

KADERDAGEN EN WYKEINEN


 

Op freed 1 en sneon 2 oktober 2010 wie der wer in kaderwykein op Fredeshiem
yn De Bult by Stienwyk.

de foto's fan it wykein yn 2010 binne hjir te sjen (makke troch Jan Bosgraaf)

it ferslach fan it wykein yn 2010 is hjir te sjen

de foto's fan it wykein yn 2008 binne hjir te sjen


 

FERSLAGGEN  FAN IT KADERWYKEIN FAN IT FRYSK BOUN OM UTENS 13-14 OKTOBER 2006:

FOTO'S FAN DIT WYKEIN BINNE HJIR TE BESJEN

DIGITALISEARRING ARGYF  LEEUWARDER COURANT

De ûntfangst wie bûtendoar, sok moai waar wie it freedtemiddei 13 oktober 2006 yn De Bult. Eltse nije ynkommer krige in rap droechwreaune stoel oanbean en kofje en tee fansels.

Kertier oer trijen setten wy út ein, om te begjinnen mei de hearen Eddy van der Noord fan de Ljouwerter Krante en Lourens Oldersma fan Tresoar, dy’t ús in presintaasje jaan soene fan it digitalisearringsprojekt fan it argyf fan de Ljouwerter Krante. Van der Noord is projektlieder by it realisearjen fan de plannen om it hiele krante-argyf (fan 1752 oant no ta, dêr’t dus ek it Napoleontysk tiidrek yn falt) te digitalisearjen.

Leeuwarder Courant en Tresoar

De Ljouwerter Krante docht dit yn gearwurking mei Treasoar om dêrmei in wichtich part fan it Fryske kulturele erfgoed - it deistich libben fan 250 jier - fia ynternet seker te stellen, te ûntsluten en tagonklik te meitsjen. Foar de boarger dy’t niget hat oan histoarysk en/of genealogysk ûndersyk in unyk projekt, fanwege de omfang, it tiidsbestek en de brûkte talen: âld- en nij-Frysk, âld- en nij-Nederlânsk èn Frânsk (“Journal du Department de la Frise”: Dagblad van het Departement Vriesland)

SDALC en X-Cago

SDALC  is al in begryp en stiet foar Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant, in ûnôfhinklike stichting dy’t subsidiearre wurdt troch it ryk en de provinsje.

Meidoggers binne fierder de Provinsje Fryslân, Fryske Akademy, Van Dale en X-Cago.

It lêste is in multimediabedriuw yn Roermond, dat him 7 dagen 24 oeren yn ploegetsjinst dwaande hâldt mei it yn kleur scannen fan alle jiergongen.

Dat jout dan wolris swierrichheden dy’t oplost wurde moatte, lykas de skreane stikken yn ‘e kantline fan hiel âlde kranten, of de ynbûne jiergongen fan 1995-2005 dêr’t  de binnen-kantlinen net fan scand wurde koene. Dêr ha se doe de losse kranten fan Tresoar foar brûkt.

Om foar te kommen dat minsken blêdzje moatte, wurdt der foar soarge dat it hiele argyf trochsykber makke wurdt op trefwurden (ynklusyf staveringsfarianten en synonimen) lykas plaknammen, famyljenammen, ûnderwerpen, titels, kolommen, advertinsjes en foto’s. De eardere kranten wiene op better papier printe as dy fan no, dêr’t it papier gauwer fan fersuorret. Dêrom wiene dy al op mikrofilm setten. Yn Tresoar, Histoarysk Ynstitút en by de LC steane mikrofilm-readers en dêr sitte alle dagen minsken achter, mar it wurket nochal omslachtich. Dêrom is dit sa’n unyk projekt: 800.000 siden mei 10.000.000 losse artikels, te rieplachtsjen op ynternet, dus op de hiele wrâld.

Doelgroepen en rjochten

Wa binne de doelgroepen? Yn ’t foarste plak de abonnees fan de Ljouwerter Krante, dy hawwe altyd tagong. Fierders pashâlders fan Tresoar, histoarisy, sneupers, genealogen, Fryske kriteleden, advertearders en ynstânsjes lykas de Fryske Akademy, bibliotheken, de omrop, Universiteit Grins, It Fryske Gea, skoallen. Der is dan wol gjin winsteachmerk, mar der moat al fertsjinne wurde om de saak te ûnderhâlden. Der soene abonneminten oanbean wurde kinne of deikaarten op foarsiden en temasiden lykas “WO II” – “Skûtsjesilen” – “Genealogy”. It printsjen fan publikaasjes foar privé-gebrûk mei wol, mar wurdt it offisjeel, dan moat dat meld wurde, want de rjochten lizze by SDALC. It projekt wurdt stipe troch û.o. Prins Bernhard Cultuurfonds, Je Maintiendrai Fonds en VSB-fonds.

Temasiden

Foar de temaside WO II wurdt gearwurke mei it Verzetsmuseum yn Ljouwert. Dy lit it deistich libben en de rol fan de parse yn WO II sjen. De bedoeling is om mei te wurkjen oan it projekt “De Leeuwarder Courant 1940-1945”, dêr’t in exposysje, in DVD en in lesbrief foar de basisskoalle oan wijd wurde. Mei it each op de betinkingsdagen 4 en 5 maaie sil de presintaasje dêrfan yn maart 2007 wêze.

Oar wurk

Ien fan de fragen fan de tahearders wie:

Wurde Frysk Deiblêd en Friese Koerier op’en doer ek digitalisearre? It antwurd wie: Dat soe kinne. De Keninklike Bibliotheek is ek dwaande meardere kranten te digitalisearjen.

Lokale nijsblêden wurde yn alle gefallen al meinommen, op deselde wize as de stedsedysje fan de Ljouwerter Krante: losse artikels, advertinsjes, foto’s.

Yn maart 2006 is it digitalisearjen út ein set. Yn juny 2007 hoopje de foarmjouwers it gehiel opleverje te kinnen.

De foarsitter fan dit kaderwykein (en fan It Frysk Boun), de hear Hans Dijk betanket de beide ynlieders foar harren poerbêste útlis fan in projekt dat in tige wichtige bydrage betsjutte sil op wittenskiplik, edukatyf en maatskiplik flak.

Dêr binne de tahearders it hielendal mei iens, dus applaus.

 Afke Bergstra

nei boppen

NEI IN OAR TOANIELBELIED?

De freedtejûns 13 oktober 2006 ha wy ús bûgd oer in tal fragen oangeande de takomst fan de toanielploegen. Toanielspyljen is eins de kearn fan ús kriten, toaniel hâldt ús by de taal. Eartiids hie sawat eltse Fryske krite bûten Fryslân in toanielploech. Dan spile dy earst foar de eigen krite dêr’t dan famylje en kunde op ôfkaam. Dat stimulearre om nei oare kriten ta te gean en dêr ek op te treden. Dat joech in moaie útwikseling. Doe’t dat allegear wat begûn ôf te nimmen moasten der toanielploegen út Fryslân komme, ek in goede saak fansels, mar wol djoerder. In oare stipe wie – en is noch wol – de toanielkriich dy’t alle jierren hâlden wurdt. Der wurde karmasters oplaat. En der wurde toanielstúdzjedagen belein, wêrop mei ynmoed treend wurdt. Profesjonele spilers jouwe dêr s.n. workshops. Mar de fergrizing slacht hjir ek ta. Net allinnich it ledetal fan de kriten rint tebek, ek harren toanielploegen kinne net genôch spilers mear fine om gewoane jûnfoljende stikken te spyljen.

Foarsitter Hans Dijk makke handich 4 ploegen fan de dielnimmers en lei harren 4 fragen foar. Us yntermediêr dêrby wie de hear Klaes Wielinga út Feanwâlden, dy’t û.o. programmamakker by Omrop Fryslân west hat en him tige by it Fryske toaniel belutsen fielt.

 

Fraach 1 gie oer de stân fan saken: Hawwe de kriteleden belangstelling foar toaniel? Komme sy op in kritejûn as der toaniel is? Of binne oare jûnen better beset?

Fraach 2 gie oer de foarkar foar in toanielploech út Fryslân, in ploech fan in Fryske krite om utens of in eigen toanielploech.

Yn fraach 3 waarden de mooglikheden om te kommen ta dielstoanielploegen of in Bounstoanielploech ôftaast.

By fraach 4 moasten wy ús ôffreegje oft der in oare ynfolling fan in kritejûn ferwachte waard, om’t de tiden feroarje en de belangstelling foar toanieljûnen liket ôf te nimmen. Binne der noch ljochtpuntsjes?

 

Antwurden.

Ut de antwurden op fraach 1 waard dúdlik dat toanieljûnen noch altyd de foarkar hawwe boppe oare kritejûnen. Blijspullen skoare dêrby better as drama’s. By jubilea besykje kriten faak in Rients Gratama of Lytse Teake te krijen en al is dat djoer, de minsken wolle der wol foar betelje. Kabaret wurdt ek wol waardearre, mar dan leaver mei mear as ien spiler. De akkomodaasje docht der ek in soad ta.

By it beäntwurdzjen fan fraach 2 die bliken dat (wer) in eigen ploech dochs wol in bining jaan soe, dêr komt altyd famylje en in soad kunde op ôf. Maar spitigernôch binne se der hast net mear. Dan mar in ploech fan in oare krite om utens, dy is sa djoer ek net as in ploech út Fryslân. Mar dy út Fryslân spylje faak wat moderner stikken.Yn in soad gefallen wurde de stikken earst wol op gaadlikheid besjoen.

Fan fraach 3 waard sein dat oer in dielstoanielploech te praten foel, mar oer in Bounstoanielploech perfoarst net. Dan moatte spilers sa fier reizgje om te repetearjen, dan soe It Boun wol bydrage moatte yn de kosten. Der wiene guon dy’t seine: eltse hobby kostet jild, dus gjin fergoedingen. Mar it skynt dat der ek spilers binne dy’t oars net komme wolle as dat sy reis en ûnkosten fergoede krije. Je soene dan oergean moatte ta it repetearjen yn ferskillende plakken. It is no sa dat troch it ôfnimmende tal spilers der al wol spilers fan oare ploegen liend wurde, mar dat hat ek syn beswieren, want sa’n ien spilet ek noch yn de eigen ploech en kin net op twa plakken tagelyk wêze. Regionalisearring betsjut yn alle gefallen in soad organisaasje.

Fraach 4 krige it antwurd dat minsken ek foar de gesellichheid komme en foar de taal en dus ek wol nei jûnen of middeis takomme dy’t oars ynfold wurde, mei lêzingen, ekskurzjes en sa. It is faak in lytse trouwe kearn dy’t oeral hinne giet. Der wurdt al sa’n soad besocht om it toanielspyljen wer op te krikken, mar it brekt jin by de hannen om ’t ôf. Ljochtpuntsjes binne der net folle te sjen.

Wy hiene in befleine gesprekslieder yn de persoan fan Klaes Wielinga.
Hy trune ús oan om it der net by sitte te litten, de kriich en de prizen deryn te hâlden, want soks ferheget it nivo. Hy seach foar ien fan de Bounsbestjoerders in spilfunksje, ien dy’t ideeën út de kriten sammelt en koördinearret, ien dy’t de 50- oant 65-jierrigen oantrune kin de tried wer op te pakken. Hy/sy moat kontakt hâlde mei bestjoerders en ek mei de konsulinten fan FRATS yn Ljouwert. Oersettings út it Amerikaansk of Ingelsk moatte kriten meielkoar oandoare. Wielinga sjocht in soad yn it spyljen fan ienakters, dat yn Fryslân op ’t heden suver in hype is. Net dat it makliker is. Spilers fan ienakters moatte goed skerp wêze, ’t moat yn koarte tiid helle wurde, mei in beheinde ploech en in ienfâldich dekor. Der is gjin ynstekker, it duorret koart en it giet rap. Der kinne mear ienakters op ien jûn brocht wurde. Dat soe in part fan de oplossing wêze kinne, want it giet jongelju better ôf as âlderen. En der soene dan faaks ek wer mear jongeren op ôf komme. Yn Fryslân makket PROBE namme mei spilers út alle hoeken fan de provinsje. Dy lizze har ta op ‘it spyljen fan nijsgirrige en net sljochtweihinne ienakters’. Nei syn nuansearre redenaasje en de libbene diskusje krige ek Wielinga in waarm applaus. Yn in wat beslettener neipetear (wylst oaren al oan ‘e bar mei drankjes sieten) gie de sprekker noch efkes op de dielsproblematyk yn. Hy wie fan betinken dat er dat noch net goed oer it fuotljocht brocht hie, mar dat it neffens him hjirop delkaam

(en hy befêstige dat letter nochris yn in e-mail oan It Frysk Boun):

 “dat it hawwen fan in yndieling yn trije regio’s oer it lân in oplossing wêze kinne soe. Lit trije toanielploegen funksjoneare! Ien yn noard-east, ien yn east-midden en ien yn midden-west. Lit dy ploegen ek alle jierren in stik ynstudearje – stopje der likegoed no en dan ek ris in ienakter yn – bring in kearn fan (seis?) spilers byelkoar en lien de oaren (list mei alle beskikbre spilers meitsje!) dy’t nedich binne fan kriten yn deselde buert/streek. Lit elke ploech de kriten yn de buert dêr omhinne bestrike mei opfierings fan it stik en gean dêrnei  ek nei de oare twa regio’s. In program fan útwikselings dus mei sa min mooglik mankrêft mar qua stikken en kosten effisjint(er).”

Afke Bergstra

nei boppen

DE SKIEDSKRIUWING OER IT BOUN EN DE KRITEN

 Sneontemoarn 14 oktober kaam der in ynlieder dy’t ris yn ferskate boarnen oer de skiednis fan It Boun en de kriten dûkt wie, de histoarikus en skriuwer drs. Kerst Huisman.

No’t it Frysk Boun om Utens hast 85 jier bestiet wolle wy dy hiele skiednis yn in boekwurk fêstlizze: de skiednis fan de Friezen om utens yn Nederlân en it bûtenlân yn organisearre ferbannen of dêroan relatearre, dêr moat it oer gean. Fragen dêrby binne:

Wa moat it boek oansprekke, oan hokker easken moat it foldwaan, hoe moat it opboud wurde en wa docht it wurk?

Sa’n boek moat de gewoane kriteleden oansprekke en fierders elkenien dy’t it ferskynsel ‘Fries om utens’ nijsgirrich fynt. Harren ynteressearret it wêrom as dy Friezen allegear fuort en fier fuort teagen. En hoe’t der doe Fryske kriten ûntstiene sawol yn Nederlân as yn it bûtenlân. En hoe gau kaam der doe in oerkoepeljende feriening, It Frysk Boun om Utens? En wêr wie dy no krekt foar nedich? It boek moat dêrom noflik, net dreech, te lêzen wêze. Der moat in protte dokumintaasje yn, mei foto’s, nammen en data en in soad anekdoatyske gegevens.

Us tinkboek moat net in sosjologysk ûndersyk wurde, fine wy, en dat wit Huisman dan ek, ‘mar’, seit hy, ‘wy moatte wol gebrûk meitsje fan sosjologysk ûndersyk’. As foarbyld neamt hy de útjefte “Friezen om Utens” fan dr. L. Jansma en drs. G. Jelsma, út 1996, dêr ’t de kriten folop oan meiwurke hawwe. Yn 1993 wie der al foarûndersyk dien yn it tydskrift “It Beaken”.

Yn 1949 stie dêr trouwens ek al in ideologysk en striidber artikel yn fan de hân fan L. Bouma : “De Fries om utens, útkomsten fan in enquête”. Yn ferskate jiergongen fan it wykblêd “Sljucht en Rjucht” komme je ek hiel wat tsjin oer de Friezen bûten Fryslân. Dêr steane dan ek wolris moaie anekdoates yn, Huisman lêst der ien fan foar út 1912. It wykblêd waard útjûn by útjouwerij Eisma en Waling Dijkstra wie dêr yn 1890 en fan 1897-1914 redakteur fan. Nei WO II waard it “Frysk en Frij”, útjûn troch it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse e.o.

Apart is dat dêr in grut tal advertinsjes út Hollân yn stiene, yn it Frysk, wylst Fryske bedriuwen harren advertinsjes yn it Hollânsk pleatsten.

Ek de beide Fryske deiblêden binne goede boarnen. Dy binne katalogisearre en te finen yn Tresoar. De Bounsdei yn 1938 yn Amersfoart mei û.o. in iepenloftspul waard dêryn ferslein troch J. Winkelman. Dêr hat doe ek in film draaid, soe dy noch bestean?

Op 25 maart 1897 skreau Jan Jelles Hof dêryn oer in sprekker by de Fryske krite te Utert en sels spruts hy yn dat jier oer it Frysk yn Amsterdam.

Om 1900 hinne wiene der ek al Fryske kriten yn it bûtenlân, yn Afrika yn Pretoria en Johannesburg (“Nocht en Wille”, midden yn ‘e Boere-oarloch), mar ek yn India, Australië en Amearika, dêr’t de emigraasje yn 1845 hinne út ein setten wie (B.B. Haagsma “Lotgevallen O.H. Bonnema en zijn Togtgenooten”. 1853). Yn Seist wennet in Fries dy’t de Fryske krite op Sumatra noch mei oprjuchte hat. Der gongen en geane noch wol toanielploegen nei Kanada te spyljen. En de Ljouwerter Krante wurdt yn alle fiif de wrâlddielen lêzen.

In Broersma skreau oer de kriten fan Grinslân en oer dy yn Dútslân, yn East- en Noard-Fryslân. Goasse Grouwstra hat dêr ek oer skreaun. In plak as Recklinghausen hie bygelyks ek in soad Fryske ynwenners. En Jan Jongsma wit ek in soad oer de Friezen yn it bûtenlân.

Men freget jinsels ôf wêrom ’t der sa’n úttocht west hat.
Tusken 1800 en 1913 binne der millioenen minsken (e)migreard.
Tusken 1840 en 1940 ferlear Fryslân 203.000 fan syn ynwenners, dy gongen allegear fuort.
Der hawwe faak wichtige persoanen út de Fryske rûnten yn de kriten bûten Fryslân sitten.Fedde Schurer hat yn syn Amsterdamse jierren lid fan de krite dêr west. Hy en Jan Piebengaha dêroer skreaun (1949).

Dan wurdt der diskussieard oer de omfang dy’t it boek ha moat, 200 of 500 siden? Ien fan de lêste krite-tinkboeken is dat fan Apeldoarn, in prachtige útjefte. Soe dat in foarbyld foar ús wêze kinne? Foar de Friezen yn it bûtenlân hoege der gjin sneupersreizen makke te wurden, dat spul kin út de kranten helle wurde.
It is saak om de jiergongen fan Sljucht en Rjucht troch te nimmen.
En alle  kriten hawwe wol in pear âlde leden dy’t noch wat fertelle kinne.

Eltse krite kin ek syn eigen skiednis op de webside fan It Boun sette.

Huisman ried ús oan net nei folsleinens te stribjen en it liket him ek better ta om in redaksje te foarmjen en it skriuwen net oan ien persoan oer te litten.
It giet om minsken dy’t meiskriuwe wolle.
Je soene in studint ynskeakelje kinne om syn einwurkstik oer dit ûnderwerp te meitsjen.
Wichtich is in einredakteur en in tiidsbepaling, in deadline sis mar.

It wêrom fan de úttocht fan Friezen nei oare oarden is in tige nijsgirrich aspekt fan sa’n skiedskriuwing.
Wy moatte de wiere skriuwer/einredakteur noch fine.

Drs. Kerst Huisman seit net nee en net ja, mar him rieplachtsje mei altyd.

De sprekker hat fêst guon ynspirearre om oan ‘e slach te gean. Mei hantsjeklappen wurdt er betanke en offisjeel docht foarsitter Hâns Dijk dat ek.

Afke Bergstra

nei boppen

DE TAKOMST FAN IT BOUN EN DE KRITEN

Sneontemiddei 14 oktober 2006 ha wy ús, foardat de gesprekslieder arrivearje soe, earst dwaande hâlden mei de fraach oft der wer in Friezedei komme moat fanwege it 85-jierrich bestean fan It Frysk Boun om Utens yn 2008 en sa ja hoe’t dy dan ynfold wurde moat.

Dêr is û.l.f. Hans Dijk yn groepen oer praten. 
De útkomst kaam hjirop del dat der yn alle gefallen in Friezedei hâlden wurde moat, leafst yn it sintrum fan it lân en it programma him leafst oerdei ôfspylje moat en der tiid bliuwe moat foar it meielkoar praten (en by de kreamkes lâns). Lit de toaniel-, sjong- en dûnsploegen dy’t der noch binne, koart optrede, organisearje oan ‘e ein fan de middei in waarm of kâld buffet en jou sa elkenien de gelegenheid om yntiids wer nei hûs ta te reizgjen.
Suggestjes wiene fierder noch: de dei yn Fryslân fiere (mei in boat dêrhinne?) en dan bygelyks ite yn it Abe Lenstra Stadion. Guon kriten soene harren kritereiskes nei Fryslân der moai mei kombinearje kinne. En as wy nei Fryslân geane, moat de parse seker útnoege wurde.
Of by de krite yn Seist: om 11.00 ûntfangst, sjonge, 12.00 kofjetafel, 13.00 in iepenloftspul út Fryslân. De dei yn april hâlde, net yn maaie of septimber, want dan binne minsken al of noch mei fakânsje. It giet om gesellichheid. De trûbadoer Piter Wilkens wurdt foar sa’n feestlike dei ek oanrikkemandearre.
                                                                                    -=-=-=-=-=-=-
Yn deselde ploechopstelling geane wy fierder mei it eigentlike ûnderwerp fan fan ‘e middei nammentlik “De takomst fan It Frysk Boun en de kriten”. En dêrby hat de hear Durk Hibma fan de Stichting It Fryske Boek de lieding by de plenêre diskusje. De fragen binne:

  1. Hoe sjogge wy de takomst fan de Fryske krite, dêr’t wy lid fan binne, tsjin de eftergrûn fan de elkoar opfolgjende generaasjes Friezen om utens?
  2. Hoe giet it mei it ynfoljen fan de bestjoersfunksjes yn de eigen krite? Binne der noch minsken foar te finen? Hoe wie dat eartiids?
  3. Moatte wy dielskriten opstarte en dan op ferskillende plakken gearkomsten hâlde?
  4. It hat bliken dien dat de histoaryske ferienings noch groeie. Hoe kinne wy dêr op oanslute?
  5. Hoe geane wy om mei de parse?
  6. Kinne wy fan elkoarren leare? Wat foar suggestjes binne der op te neamen om it kritelibben te stimulearjen?

By fraach 1 jildt dat de fergrizing taslacht, dat der mear minsken ôffalle – troch âlderdom en ferstjerren – as dat der bykomme. En it slagget eins net om der jongelju by te krijen, ek al net om’t se hast neat oars sjogge as grize hollen. Faaks is der mear út te heljen as der kompjûters ynsetten wurde en as wy trûbadoers lykas Piter Wilkens optrede litte.

Foar fraach 2 jildt itselde. Kriten wurde opheft inkeld en allinnich om’t der gjin nije bestjoersleden te finen binne en de sittenden te âld wurde.

Fraach 3. Ut de foarige antwurden folget dat wy it miskien sykje moatte yn dielskriten. Dan soene je mei minder bestjoersleden ta kinne. Ien Fryske krite yn in regio dêr’t no in stik as fiif sitte en dan de kritejûnen (sawol toanielstikken as lêzings en oare aktiviteiten) wikseljend yn ferskillende plakken hâlde.

Fraach 4. De measten sjogge it net sitten om de kriten sels as in histoaryske feriening funksjonearje te litten. Wol is der belangstelling foar histoaryske ûnderwerpen. Dêr komme noch wolris ûnferwacht folle minsken op ôf. En as in lêzing yn it Nederlânsk hâlden wurdt, komme der ek wol net-Friezen. Soks kin dan ek noch wolris mei in op sa’n ûnderwerp oanslutende ekskurzje nei in museum of in útstalling útwreide wurde.

Fraach 5. Parseberjochten binne hiel wichtich en de hear Hibma koe ús dêr brûkbere tips foar jaan. It bêste is it berjocht altyd oan ien (en deselde) persoan te rjochtsjen, leafst ien dy’t kunde is fan in krite(bestjoers)lid. En dy lêste dan ek altyd it parseberjocht útdwaan litte. En it oars nei de kulturele redaksje stjoere. Yn de tekst daliks mei it ûnderwerp út ein sette, en tinke oan de trije w’s wat – wêr – wannear. Altyd twa berjochten stjoere, ien foar de aginda en ien foar de redaksje. Noait prizen neame, foto’s altyd as bylage. It berjocht ek nei de pleatslike kabel-tv stjoere. Foar ynljochtings ferwize nei in kritelid dat yn ‘e buert wennet. As in kritelid bekendheid troch wat oars krigen hat, wol dat ek noch wolris helpe.

Fraach 6. Stimulânsen foar de krite. De krite sjen litte op in s.n. uitmarkt. Hjoed de dei sjen om mei it winterprogramma op de webside fan de gemeente te kommen en dat aktueel hâlde. De kriten moatte ek mear harren programma’s nei de webside fan It Frysk Boun om Utens stjoere, altyd yn in bylage by in e-mail. Kritebledsjes binne faak net betiid genôch by alle bestjoersleden, dêrom nei eltse aktiviteit even oan Hâns Weijer witte litte hoe’t it foldien hat. Dy jout it wol wer troch. Elkoar net allinnich fia de kritebledsjes op ‘e hichte bringe, mar ek leden (en harren kunde) ûnderling fia e-mail op aktuele saken wize.

Neidat foarsitter Hans Dijk de hear Hibma betanke hat foar syn treflike lieding en de oaren dat mei hantsjeklappen befêstige hawwe, wurdt der noch efkes weromsjoen op beide dagen en is it algemien befinen dat it in tige slagge kaderwykein west hat en it tahâlden op Fredeshiem ek wer tige by tige wie.

Afke Bergstra

nei boppen


Op freed 13 en sneon 14 oktober 2006 sil der wer in kaderwykein hâlden wurde op Fredeshiem yn De Bult by Stienwyk.Wy hawwe dêr ien- en twapersoanskeamers ta ús foldwaan. Sa’t jimme witte binne kaderbyienkomsten net allinnich bedoeld foar de sittende bestjoersleden, maar ek foar oankommende bestjoersleden en meiwurkers/net-bestjoersleden en mooglik harren partner. Wy begjinne it wykein lykas yn 2004 de freeds om 14.30 oere en einigje it de sneons om 16.30 hinne. Freedtejûns is der in waarm miel.

 Program

Freedtemiddei

Sa’t it no stiet sil de hear Eddy van der Noord fan de Ljouwerter Krante dan in presintaasje jaan fan de plannen om it krante-argyf (fan 1752 oant no ta) kompleet te digitalisearjen. De Ljouwerter Krante docht dit yn gearwurking mei Tresoar om hjirmei in grut part fan it Fryske kulturele erfguod seker te stellen, te ûntsluten en tagonklik te meitsjen. It projekt sil in tige wichtige bydrage betsjutte op wittenskiplike, edukative en maatskiplike flakken. It is in unyk projekt fanwege de omfang (± 800.000 krante-siden), it tiidsbestek en de brûkte talen. It is ek net te ferlykjen mei wàt foar oar digitalisearringsprojekt dan ek. De ûntsluting fan de earste 100 jier is hielendal unyk (û.o. Napoleontysk tiidrek)! As ien fan de wichtige doelgroepen wurdt neamd de Fryske (en Nederlânske) boarger dy’t niget hat oan histoarysk en/of genealogysk ûndersyk (en wa hat dat no net). De hear van der Noord is de projektlieder fan it gehiel.

 Freedtejûn

Dan komt der in hyt hingizer oan, d.w.s. de takomst fan ús toanielploegen. Kinne wy mei minder spilers in sadanich repertoire biede dat der mei nocht nei sjoen en nei útsjoen wurde kin? En is in dielstoanielploech in mooglikheid? Of lyk as earder in Bounstoanielploech? Of moatte wy de takomst fine yn ienakters….? De hear Klaas Wielinga út Feanwâlden, âld-programmamakker by Omrop Fryslân en tige belutsen by it Fryske toaniel, wol ús yntermediêr wêze by wat wysels oandrage as ideeën. Nei ôfrin fan it ‘sereuze part’ is der noch gelegenheid ta in noflike neisit mei in drankje.

 Sneontemoarn

Dan sille wy it meielkoar hawwe oer de takomst fan It Boun en de kriten. Dêr is skreaun materiaal oer, want it giet fansels tagelyk oer de fergrizing binnen ús kriten.

Underskate kriten hawwe dêr ek al mei oan ‘e gong west. In probleem is ek dat by ferskate kriten de bestjoersfunksjes net mear ynfolle wurde kinne. Men kin jin yn dat ferbân ôffreegje oft de organisaasje (Boun – Diel – Kriten) sa bliuwe moat of dat der yn guon regio’s ien (diels)krite wêze kinne soe, dy’t wikseljend yn meardere plakken in kritejûn organisearret.

Of moatte wy de aktiviteiten oanpasse? Bygelyks mear nei de histoaryske kant ta, troch as kriten nei te gean oft de fêstiging fan Friezen yn in plak of de regio de ûntwikkeling dêr ek beynfloede hat. De ienige ferienings dy’t langer noch groeie, binne nammentlik de histoaryske ferienings. Wy betinke noch wol hoe’t wy dat ûnderwerp krekt stâl jaan sille.

 Sneontemiddei

It  fêstlizzen yn in boekwurk fan de skiednis fan It Boun en de kriten komt dan oan bar.

Wy wolle dêr oerliz mei jimme oer hawwe, want dat kin op safolle wizen barre. De skriuwer sil dêr de hannen oan fol krije en wy moatte der meielkoar út komme hoe’t wy it graach ha wolle en hoe’t wy dat projekt ta in goed ein bringe kinne. It bestjoer sil mei in rûge opset foar

de ynhâld fan it boek komme. Histoarikus en skriuwer drs. Kerst Huisman sil op ien en oar yngean.

 De Friezedei 2008.

Wat wy yn dat wykein ek beprate wolle, mar dan mear yn de ynformele sfear, tusken de bedriuwen troch, is de ynfolling fan de Friezedei yn 2008. Fragen dy’t dêrby opkomme binne û.o.:

 Opjefte en kosten

Wy moatte meikoarten witte op hoefolle minsken wy rekkenje kinne, dat wy wolle graach witte hoefolle ôffurdigen fan jimme krite dêrhinne geane. Nei opjefte krije de dielnimmers mear ynformaasje oer it programma tastjoerd. De kosten binne deselde as yn 2004. De bydragen binne net kostendekkend en it tekoart komt foar rekken fan It Boun. It oernachtsjen wurdt net apart berekkene, in stimulâns liket ús om freedtejûns te bliuwen en beide dagen folslein mei te meitsjen. De ûnderfining leart dat de frije oerkes bydrage ta in fersteviging fan de ûnderlinge kontakten. It kaderwykein fan 2004 wie in grut súkses! Wy hoopje it yn 2006 ek wer wiermeitsje te kinnen. Der wiene doe 35 dielnimmers wêrfan fierwei de measten beide dagen meimakke hawwe.

De kritebestjoeren wolle wy yn oerwaging jaan de kosten fan op syn minst ien fan harren dielnimmers foar rekken fan de krite komme te litten. As de bestjoeren sa goed wêze wolle en berjochtsje ús sa gau mooglik oer it tal dielnimmers en hoe’t harren kar útfallen is, dan tankje wy harren dêr alfêst tige foar.

Kosten:           € 70,- foar it hiele wykein (freed 14.30 oere - sneon 16.30 oere)                       

€ 35,- foar allinnich de freeds                       

€ 35,- foar allinnich de sneons

It bedrach graach foar 1 augustus oermeitsje nei postbanknûmer 320077 of Friesland Banknûmer 2980.23.857 fan It Frysk Boun om Utens, Dalfsen, mei it neamen fan “kaderwykein 2006”.

Opjaan - foar 17 juny - en ynljochtings by Afke Bergstra, Bruijnings Ingenhoeslaan 250, 2273 KX  Voorburg

070-3866475 / 06-21946859, e-mail: bergstra@xs4all.nl

 


Kaderwykein 15 en 16 oktober 2004

 Lezing Hindrik van der Meer -- Lezing Hans Brans -- Lezing Kijlstra -- fryske karbrief -- weromsjen kaderwykein 2004

Wykein 15/16 oktober 2004 op 'Fredeshiem', by Stienwyk

HINDRIK VAN DER MEER. FERDIVENDEARJENDE PROGRAMMA'S BY DE KRITEN 

De freedtejûns 15 okt. '04 wie Hindrik van der Meer (mei syn frou Beitske en harren soan) der om ús hânfetten te jaan foar hoe't je mei ferdivedaasje minsken lûke kinne soene, no't de kriten hoe langer hoe lytser wurde en de leden net mear manmachtich nei de jûnen ta komme. Dè oplossing soe fansels wêze: alle Friezen werom nei Fryslân, út de smoarge lucht fan de rânestêd wei. "Mar", seit van der Meer, "de kwaliteit hoecht ûnder de lytse ploechjes net te lijen."

Yn Fryslân is kultureel in soad te rêden. Der is elts jier in grutte kulturele produksje, faak om in ferneamd persoan hinne, lykas Obe Postma, Gysbert Japicx.

Ideeën moatte groeie. Je kinne elkoar befreegje, ynterviewe, elk hat wol in ferhaal. Jongelju wolle har ferhaal ek wol kwyt, lit se dat fertelle, se hoege net lid fan de krite te wêzen. Soks moat wol goed taret wurde. It giet om it respekt foar de kultuer. Nocht oan sjongen hat eltse Fries. Je soene sjongjûnen ynfiere kinne, byg. ien kear yn 'e trije wike. En it hindert net as alleman net alles meisjongt, as de iene helte sjongt en de oare praat. It sosjale kontakt is it wichtichst. Dat is neffens ien fan de tahearders al bard yn Haren, dêr't 15 Friezen begûnen mei sjongen en dêr't no al 60 meidogge. Of freegje ris oan leden oft sy ek in ynstrumint bespylje. It is in feit dat in soad akkordeonisten gjin wurk hawwe. Of in tema-jûn of -middei hâlde mei sjongen, gedichten, in ferhaal of kolom, elk moat dan in bydrage tariede en leverje. Beitske van der Meer folle dat oan mei de suggestje om in stikmannich minsken in gedicht, dat harren oansprekt, meinimme en dêroer prate te litten. Fan de Seister krite komt in oar foarbyld. By it breamiel op de nijjiersbesite waard frege: 'wa komme der út Boalsert' en letter 'wa binne der boppe de safolle jier'. Dy minsken waarden byelkoar setten en ha meielkoar praat. Je kinne ek taakgroepen ynstelle oer skilders, skriuwers of dichters, lykas Gerben Rypma út Blauhús, Obe Postma of Gysbert Japicx. Je soene ek wol in strjitte útnoegje kinne en oer Fryslân fertelle. Hieltyd mear boeken wurde oersetten en der binne twatalige dichtbondels. Dêr soene je wat mei dwaan kinne mei Friezen en Hollanners.

Wy ha fansels ek songen, want van der Meer hie syn 100-jierrich oargeltsje meinommen. It iene liet helle it oare út. En lykas oare kearen waard dizze freedtejûn ek ôfsluten mei drankjes en nútsjes, mar net foardat foarsitter Hâns Dijk it ynisjatyf nommen hie om Hindrik en Beitske it Frysk folksliet ta te sjongen. Wat in skoandere jûn hiene wy mei-elkoar.

Afke Bergstra. 

 

           

HANS BRANS: AMATEURTOANIEL, REPERTOIRE EN PUBLYK

De sneontemiddeis (fan it kaderwykein 15 en16 oktober 2004) wie Hans Brans oan bar om ús de mooglikheden fan it Frysk amateurtoaniel útien te setten. Hy is dramaturch by Keunstwurk, by it ûnderdiel Fryske Amateur Toaniel Skoalle (FRATS). Hy fersoarget de lessen oan de trijejierrige jûnsoplieding Rezjy, treent akteurs, is goed thús yn it repertoire, doseart toaniel-lêzen, jout skriuwkursussen en skriuwt sels ek stikken. Der binne 180 Fryske amateurtoanielselskippen, dy't meast Frysktalige stikken spylje. De Stichting Toaniel Amateurs Fryslân (STAF) en It Frysk Boun om Utens (FBOU) sitte mei-inoar yn It Frysk Amateur Toaniel (IFAT).

FRATS giet wat mear de profesjonele kant út as STAF. Fierders ha jo noch de Stichting Utjouwerij Frysk Toaniel (STUFT), dy't toanielstikken útjout.

Fan de Fryske kriten om utens komt der net folle fraach nei toanielstikken wylst der wol 400 à 500 toanielstikken en manuskripten samle binne. Dy binne allegear nei Tresoar gien. De Fryske Toanielkatalogus is op ynternet te finen op www.frysketoanielkatalogus.tresoar.nl .

Jo fine dêr beskriuwingen yn fan oarspronklik Fryske (fan 1960 ôf) en yn it Frysk oersetten toanielstikken. Der sitte ek iepenloftspullen by.

Der kin socht wurde op namme, titel, tal personaazjes, soart stik, omfang ensfh.

Om oan de stikken te kommen, moatte jo kontakt lizze mei www.frats.nl

Neist al dat spul hawwe jo fansels noch it profesjonele toanielselskip Tryater.

It ferieningslibben yn Fryslân is tige wichtich, alhoewol 't de doarpen nochal wat feroarje.

Iepenloftspullen steane op in heger peil as it amateurtoaniel. By it bringen fan in klucht komt it tige op 'timing' oan: foardat it wer wat stiller wurdt yn 'e seal, net trochgean mei praten.

Wat binne redenen om toaniel te spyljen:

  • fia it 'in oar wêze' jinsels tsjinkomme

  • in artistyk ferlet: as spilers spylje wat sy sels graach spylje wolle, is dat faak(s) wat oars as wat it publyk wol.

Wat is dan dat publyk?

Publyk is tsjintwurdich dreech te finen, ek yn Fryslân.

De fragen giene ek foaral oer it publyk. Ien fan ús toanielspilers sei: "Wy spylje foar ús publyk, mar wysels wolle wolris wat oars (as allinnich mar laitsje)". Is der net altyd in spanning tusken wat de spilers wolle en wat it publyk ferwachtet? Toanielselskippen moatte folle mear oan útlis dwaan, want it publyk is ek net lyksoartich. In protte hinget fan de feeling fan de regisseur ôf. Der moatte mear as ien stik lêzen wurde. Dat is dreech en nimt in soad tiid. Oersette stikken lykas dy fan Alan Ayckborn, Haye van der Heyden en Noël Coward fergje wol in jier tarieding.

Foar syn goede rie en ferwizings oer wêr't men terjochte kin betanket foarsitter Hâns Dijk de sprekker tige en fan 'it publyk' kriget hy in waarm applaus.

Afke Bergstra. 

FERSLACH LEZING I. KIJLSTRA "OER IT FERIENINGSRJOCHT" (EN FRYSKE STATUTEN)

 

 

Sneontemoarn 16 oktober wie notaris I. Kijlstra oan bar om foar it kaderwykein-gehoar in lêzing te jaan oer it ferieningsrjocht.

Ferskate lju tochten dat dat wol in droech ferhaal wurde soe, mar dat foel tige ta. Kijlstra naam ús fia in tal sheets mei troch de regeling foar de feriening, foar de ynterne organisaasje en foar it dielnimmen oan it rjochtsferkear mei oaren. Hy ljochte alles mei oansprekkende foarbylden en mei gefoel foar humor ta.

De grûnwet fan 1848 jout it rjocht om te fergaderjen. Yn 1855 koe de Keninklike goedkarring oanfrege wurde, dy't in feriening syn offisjele status joech foar in lytse 30 jier. Dêrnei moast der in nije oanfraach yntsjinne wurde. Yn 1976 ferfoel de Keninklike Goedkarring. Dêr kaam automatysk in Notariële Akte foar yn 't plak. It giet om it rjochtsfoech d.w.s. dat je dielnimme kinne oan it rjochtsferkear. Dat foech ha jo folslein of mar beheind. As jo de Keninklike Goedkarring of - yn dizze tiid - in Notariële Akte krigen hawwe, hjit it in folslein foech. By kalamiteiten is it Bestjoer dan net oanspraaklik. Sûnder Notariële Akte is dat foech beheind (ynformeel) en is it Bestjoer al oanspraaklik.

Yn 1976 ferfalt ek de beheinde duer. Yn 1994 wurdt de wet sa feroare dat alle ferieningen foar ûnbeheinde duer jilde. De oprjochtingsdatum hoecht net iens mear neamd te wurden. Mar dat is fansels wol wenstich; tink oan jubilea ensfh.

It Karbrief hat 5 ferplichte ûnderdielen:

  • De namme en it sit

  • It doel

  • De ferplichtingen fan de leden en de wize werop dy ferplichtingen oplein wurde.

  • De wize fan gearroppen fan de algemiene ledegearkomste

  • De bestimming fan it batich saldo by ûntbining fan de feriening  

 

Oanfolling karbrief

Yn it karbrief moat nei it húshâldlik reglemint ferwiisd wurde.

Yn in húshâldlik reglemint wurde neiere bepalingen jûn, byg. foar in toanielploech, in sjongkoar of dûnsgroep. Ofwikingen fan de wet meie wol, mar belangrike bepalingen meie net stridich wêze mei de wet. It foardiel fan in húshâldlik reglemint is dat net eltse wiziging troch de notaris befêstige wurde hoecht. By wiziging fan it karbrief sels moat dat al.

 

 

 

Ynhâld

 

 

Namme en sit.

Sawol yn de Nederlânske as yn de Fryske ferzje kin de namme deselde bliuwe.De sit is it wenplak fan de feriening. Dat hoecht net perfoarst it plak te wêzen dêr't de measte aktiviteiten hâlden wurde.

 

Doel.

It doel is hielendal frij, mar it mei net om winst gean. En de feriening mei net bûten syn doel gean, byg. as in skaakferiening in sylboat keapet.

 

Leden.

Der moat oanjûn wurde hoe 't minsken lid wurde kinne, mar ek wêrom 't sy ûntslein wurde kinne. Foar kontribúsje kinne leden yn kategoryen ûnderbrocht wurde: jongerein, âlderein, stipers.

  

Algemiene ledegearkomste.

It bestjoer kin troch de ledegearkomste ûntslein wurde. It karbrief is dêrom sa wichtich omdat jo je dêrop beroppe kinne.

 

Untbining.

It boekjier, oft dat no fan 1 jan. - 31 des. rint of fan 1 sept. oant 31 aug. it moat al fêstlein wurde. De ûntbining fan de feriening bart net troch it bestjoer, mar troch de ledegearkomste.

 

Oanspraaklikheid bestjoersleden.

By beheind foech d.w.s. as de feriening net by de Keamer fan Keaphannel ynskreaun stiet, binne alle bestjoersleden persoanlik oanspraaklik foar skulden .

By folslein foech d.w.s. as de feriening al by de Keamer fan Keaphannel ynskreaun stiet, binne de bestjoersleden allinnich oanspraakllijk as sy ûnrjochtmjittich hannelje.

Dat ynskriuwen bart meastal troch de notaris, dat kostet € 70,-. It is mooglik om in fersekering tsjin bestjoersoanspraaklikheid ôf te sluten, de preemje jildt € 60,- .

 

Belestingen.

De feriening falt net ûnder de ynkomstebelesting. De wet op de ynkomstebelesting kent in gifteregeling foar goede doelen (wêrûnder kulturele ferieningen), net foar gesellichheidsferieningen, dêr't Fryske kriten ta rekkene wurde. Soene je allinnich in stúdzjeklub wêze, dan soene je in hiel ein yn de kulturele rjochting komme. In regeling foar "periodieke giften" makket dat in liifrinteskinking (foar 5 jier) oan in feriening altyd ôflûkber is fan de ynkomstebelesting. Oer skinkingen moatte skinkingsrjochten, oer erfenissen en legaten suksesjerjochten betelle wurde. Ferienings hawwe in frijstelling fan skinkingsrjocht as yn twa jier troch in skinker net mear as € 2546,- skonken is. Foar erfenissen en legaten is dat in bedrach fan € 1893,-

 

Artysteregleminten.

Mei yngong fan 1 jannewaris 2001 is der in regeling foar artysten. Dy is fan belang as de feriening artysten ynhiert, byg. muzikanten. Hat de artyst fan de belestingtsjinst in selsstannichheidsferklearring krigen, dan hoecht de feriening gjin leanbelesting yn te hâlden. Yn oare gefallen al.

Yn de kânsspulbelesting is der in frijstelling foar prizen ûnder de € 460,-

 

 

   

 

Fryske karbrief.  

 

Sûnt 1 febrewaris 2002 mei it karbrief ek yn it Frysk, as de feriening syn sit yn Fryslân hat. De ntariële akte soe dan byg. by in notaris yn Ljouwert passearje moatte. As de aktiviteiten bûten Fryslân hâlden wurde, moat der in beëdige oersetting fan bestean yn it Nederlânsk. Sprekker riedt ús oan it karbrief yn it Nederlânsk te meitsjen en dêr in Fryske oersetting oan ta te foegjen.

Doe kamen de fragen los. Dy gongen foaral oer de W.A.-fersekering. As byg. in frijwilliger dy't kritekrantsjes rûnbringt, brokken makket?

Der bestiet wol in WA ferieningsfersekering. De RABO-bank hat in hiel ferienings-pakket. Hast elkenien hat in WA-fersekering partikulieren. De feriening moat sa'n frijwilliger freegje oft dy in WA-fersekering hat. Der binne ek wol gemeentes dy't foar alle frijwilligers in WA-fersekering ôfslute. Ek foar de eigen toanielklub moat in WA-fersekering ôfsluten wurde. It Boun hat fia IFAT in WA-fersekering ôfsluten foar de toanielploegen.

Komt in krite nea yn oanmerking as in goed doel foar in oandiel yn in jildtakenning? Kritefrijwilligers kinne foar it Anjerfûns kollektearje. Dan krijt de krite dêr sels ek in diel fan.

Kin in koepelferiening lykas It Frysk Boun in WA-fersekering foar syn ferieningen ôfslute? Der is alris fernommen nei in bestjoersoanspraakliheids- fersekering foar It Frysk Boun om Utens, de kosten dêrfan soene € 750.- wêze en dy jildt dan allinnich noch mar foar it Boun sels. De kriten - om't dy autonoom binne - soene dan, as se dat wolle sels in bestjoersoanspraaklikheidsfersekering ôfslute moatte. As it karbrief by Notariële Akte fêstlein is en de feriening ynskreaun is by in keamer fan keaphannel, dan is de bestjoersoanspraaklikheid aardich beheind. It bestjoer is dan allinnich oanspraaklik foar
ûnrjochtmjittich hanneljen fan it bestjoer of ien fan de bestjoersleden.
In krite kin ek ûnderôfdielings hawwe, byg. in kommisje of in stúdzjeklub mei in delegearde ferantwurdlikheid en in eigen begrutting.

Wat is in garânsjefûns? Dat ûntstiet spontaan troch leden dy't boarch stean wolle foar as der ynienen wat mis gean soe.

Fan krite Utert komt de meidieling dat dy yn 1951 al in Frysk karbrief hie. Der blike mear kriten te wêzen dy't harren karbrief yn it Frysk oersetten hawwe. Mar dy teksten binne no meast ferâldere.

Wêr moatte je as Fryske krite registrearre wêze? By de notaris en de Keamer fan Keaphannel. By de Keamer fan Keaphannel moatte de nammen fan de bestjoersleden bekend wêze. Eltse feroaring dêryn moat dêr skriftlik oanmeld wurde.

Oan 'e ein biedt de hear Kijlstra de oanwêzigen in eksimplaar fan de model Fryske statuten, dy't op 'e Fryske Akademy makke binne, oan. De Nederlânske oersetting sit dêrby.

Wiis mei alle goede rie en de dúdlike taljochting sprekt foarsitter Hâns Dijk de sprekker in tankwurd ta út namme fan alle oanwêzigen, dy't dat sels mei in hertklik applaus befêstigje.

Afke Bergstra.  

Weromsjen op it Kaderwykein fan 15-16 oktober 2004

 

 

Wêr gong it om:

1. Mei-inoar ien web-side bouwe en fan dêrút as kriten mei-inoar kommunisearje (Thijs Koopman en Hâns Weijer)

2. Mei muzyk en sjongen besykje ús kriten nij libben yn te blazen (Hindrik van der Meer)

3. It belang fan in nij Frysk karbrief, útgeand fan ien model foar alle kriten (Izaak Kijlstra)

4. Hoe it tebekrinnen fan it publyk foar de Fryske toanieljûnen te kearen en it amateur-toaniel sels wer stâl te jaan binnen de kriten (Hans Brans).

 

Ad 1. Om't Hâns Weijer oan in hernia operearre wurde moast, like it der earst op dat hy de Website net leverje kinne soe. Doe ha wy SeniorWeb ynskeakele. Dat waard Thijs Koopman út Oldeholtpea, dy't ús dêr kennis joech fan de únbeheinde mooglikheden fan ynternet, mar ek fan de tûkelteammen dy't ien en oar meibringe kin. Hâns moat byg. net syn eigen persoanlike e-mail adres brûke, want dan krijt hy allegear spam. En ek de krite-e-mail adressen moatte allinnich oan it e-mail adres fan de website keppele wurde. Hâns hie syn website klearkrigen en dy koe op it grutte skerm tefoarskyn helle wurde. It begjin is der dus.

 

Ad 2. Hindrik van der Meer seit 'De kwaliteit hoecht net ûnder de lytse groepkes te lijen'. Elk hat wol in ferhaal, dêr soene jo elkoar op befreegje kinne, ynterviewe. Je soene ek sjongjûnen hâlde kinne, gewoan ien kear yn 'e trije wike. Friezen hâlde fan sjongen. En it kin ek wol sa dat de iene helte sjongt en de oaren sitte te praten. It sosjale is belangryk. Yn Haren (Grins) bart dat al, earst mei 15 en no al mei 60 sjongers. Soks moat eigentlik groeie. Of in jûn mei gedichten; in stik as wat minsken nimme it gedicht mei, dat harren oansprekt en dêr kinne sy en oaren oer prate. By dat tema kin dan ek wer in liet songen wurde. Of de gedichten fan ien dichter nimme en yn blokjes dêrtuskenyn oer syn libben fertelle. Sa ek mei koarte ferhalen of in roman.

 

Ad 3. Tsjin de ferwachting yn wie it ferhaal oer de Fryske statuten dy't no brûkt wurde meie, net droech. Mei humor liet Izaak Kylstra syn skema middels in skerm sjen en de útlis waard mei oansprekkende foarbylden yllústrearre. Ek oer fersekerings y.f.m. it ynhieren fan toaniel- en sjongploegen wist hy it nedige te sizzen. It like him it bêste ta it karbrief fan alle kriten yn it Nederlâns te dwaan, mei in Fryske oersetting derby. Fan beide talen is in model troch de Fryske Akademy makke. Dy tekst kin elkenien mei wat oanpassings foar syn eigen krite oernimme. De dielnimmers koene fuortdaliks in eximplaar meinimme.

 

Ad 4. Fan de kriten om utens komt der net in soad fraach nei toanielstikken wylst der repertoire genôch is. Sa seit Hans Brans fan de Fryske Amateur Toaniel Skoalle (FRATS).

It ferienigingslibben is tige wichtich, mar de doarpen feroarje nochal. Publyk is tsjintwurdich dreech te finen, ek yn Fryslân. De fraach is yn hoefier as je mei jins publyk rekken hâlde moatte. Want artistyk wolle je wolris wat oars. De spilers spylje wat sysels graach wolle. Je moatte in stik wol in jier tariede. En it lêzen fan meardere stikken nimt in soad tiid. Der bestiet in samling fan 400 à 500 Fryske toanielstikken fan nei 1960, dy't nei TRESOAR gien binne. Dêr is ek in katalogus fan en dy is op ynternet te finen ûnder de namme www.frysketoanielkatalogus.tresoar.nl Foar kontakt om deroan te kommen moatte je wer by www.frats.nl wêze.

 

Odile Bekkers, krite Bussum. 

 

In wiidweidiger ferslach fan har hat al yn de Nijsbrief stien.

 

 

Hiemside

  Nei boppen